Bank kartlarından oğurluq hansı məsuliyyətə gətirib çıxarır? - HÜQUQŞÜNAS MƏSLƏHƏTİ

Fişinq müəyyən üsullarla istifadəçinin istifadəçi adı, şifrəsi, kart məlumatları və digər həssas məlumatlarının dələduzlar tərəfindən ələ keçirilməsi və oğurlanmasıdır. Fişinq hücumlar zamanı dələduz bank saytı kimi görünən saxta veb-sayt yaradır. Sonra isə onlar istifadəçiləri müxtəlif şirnikləndirmə üsullarından istifadə edərək bu sayta aldadıb aparmağa cəhd edirlər ki, burada onlar gizli istifadəçi məlumatlarını, yəni istifadəçi adı, şifrə, şəxsi hesab məlumatlarını əldə edir.  Sonda isə bu məlumatlar fırıldaqçılıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsində istifadə edilir.

Hüquqşünas Sahib Məmmədovun sözlərinə görə, vətəndaşlar bu kimi hallarda yaşadığı ərazi üzrə hüquq-mühafizə orqanlarına müraciət etməlidir.

"Burada məsələ hadisənin xarakterindən də asılıdır. Tutaq ki, hadisə hansısa ərazidə canlı baş verib. Məsələn, hansısa xuliqanlıq hadisəsi qeydə alınıb və ya şəxsə xəsarət yetirilib. Burada məsələ aydındır. Virtual məkanda baş verən dələduzluq zamanı isə ola bilər ki, vətəndaşa tövsiyyə edilsin ki, yaşadığı yer üzrə hüquq mühafizə orqanlarına müraciət etsin. Belə hallarda vətəndaş həm hadisə baş verdiyi ərazi, həm də qeydiyyatda olduğu rayon üzrə hüquq-mühafizə orqanlarına şikayət etmək hüququna malikdir”, - hüquqşünas bildirib.

Şəxslərin bank kartlarında olan pulları onların mülkiyyəti hesab olunur. Mülkiyyət hüququ Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında təsbit olunmuşdur. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 152.1-ci maddəsinə görə, mülkiyyət hüququ subyektin ona mənsub olan əmlaka (əşyaya) öz istədiyi kimi sahib olmaq, ondan istifadə etmək və ona dair sərəncam vermək üzrə dövlət tərəfindən tanınan və qorunan hüququdur. Bank kartlarından pulların oğurlanması mülkiyyətə qəsd hesab olunur. Kartlardan pulların oğurlanması ilə bağlı Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 177.2.3-1-ci maddəsində məsuliyət nəzərdə tutulmuşdur. Həmin maddədə qeyd olunmuşdur ki, oğurluq, yəni özgənin əmlakını gizli olaraq talama elektron məlumat daşıyıcılarından, yaxud informasiya texnologiyalarından istifadə edilməklə törədildikdə bir ildən üç ilədək müddətə azadlığın məhdudlaşdırılması və ya iki ildən beş ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır. Ödəniş kartında şəxs və onun bank hesabında olan pul vəsaiti barədə məlumat əks olunduğundan, bu kart elektron məlumat daşıyıcısı hesab olunur. Buna görə də bu cinayəti törədən şəxs adı çəkilən maddə ilə məsuliyyətə cəlb olunur. Bir məsələni də nəzərə almalıyıq ki, bu maddədə nəzərdə tutulan məsuliyyət əmlakın mülkiyyətçisinə və ya digər sahibinə 100 manatdan yuxarı məbləğdə ziyan vurulduğu hallarda yaranır.