Xəzər dənizi 2050-ci ilədək quruya bilərmi? - EKOLOQLAR

Xəzərdə suyun səviyyəsi ötən 4 il ərzində azalıb və azalma 38 santimetr təşkil edib.  Bu azalma miqdarı 90-cı illərdən indiyədək 170 santimetr təşkil edir.  Bunu Təbiəti Qoruma Beynəlxalq Birliyinin üzvü İman Qəduri bildirib.
 
Onun sözlərinə görə, su səviyyəsinin azalması indiki minvalla davam edərsə, Xəzər dənizi 2050-ci ildə tamamilə quruyacaq.
 
Ekoloq Rövşən Abbasovun sözlərinə görə, Xəzər dənizinin 2050-ci ilədək quruyacağı na inanmır.
 
"Xəzər dənizinin səviyyəsinin aşağı düşməsi ilə bağlı proqnozlar var. Bu proqnozlar onu göstərir ki, Xəzər dənizi 2100-cü ilə qədər -33 metrə qədər düşə bilər. Amma, bu proqnozlarla razılaşmayan digər mütəxəssislər də var. Onlar öz qiymətləndirmələrində göstərirlər ki, Xəzər dənizində səviyyə azalmaları periodikdir, yəni, bir müddət su azalır və sonra yenidən artmağa başlayır. Əgər, biz tarixi dövrə baxsaq, ikinci versiyanın daha real oldğunu görərik. Çünki, Xəzərdə səviyyə tərəddüdləri üzərində aparılan  uzunmüddətli müşahidələri göstərir ki, dənizdə ən aşağı səviyyə 1978-ci ildə olub. Bu zaman səviyyə -29 metrdən də aşağı olmuşdur. Lakin, 1978-ci ildən sonra səviyyənin gözlənilmədən qalxması müşahidə olunmuşdur. Bu qalxma 1995-ci ilə qədər davam etmişdir. Bu qalxma nəticəsində də sahilyanı ərazi və bir çox yerlər su altında qalmışdı. Ümumiyyətlə Xəzərin səviyyəsini proqnozlaşdırmaq çox çətindir. Xəzərdə indiki dəyişmələr qlobal iqlim dəyişmələri fonunda baş verir. Buna görə də guman etmək olar ki, get-gedə daha çox azalma baş verəcək. Çünki Xəzərə tökülən çayların suları azalıb. Amma mən bunun dövrü olaraq baş verəcəyini güman edirəm. Yəni yenidən qalxma ola bilər. Xəzər dənizi tamamilə quruya bilməz, çünki, dənizin səviyyəsi də aşağı düşəndə ondan gedən buxarlanma azalır və buxarlanmanın azalması nəticəsində su itkiləri azalır və yeni bir səviyyə balansı bərpa olunur", - ekoloq deyib.
"Bu hesablamanın hansı mexanizim ilə aparıldığını bilmirəm. Belə bir şey ola bilməz, bu, cəfəngiyyatdır. Hazırda Xəzər dənizində azalma gedir. Qlobal iqlim dəyişikliyinin buna müxtəlif təsirləri var. Xəzər dənizi Alp-Himalay  dağ əmələgəlmə  qurşağındadır və bu qurşaqda son geoloji dövrdə çəkilmə nəticəsində Xəzərdə bu vəziyyət yaranıb. Yaxın otuz ildə  Xəzər dənizinin quruyacağı ehtimalı yoxdur. Çünki, onun su daşıyıcıları olan Volqa, Kür, Araz və Terek, Ural kimi çayları var. Bu çaylar Xəzər dənizini qurumağa qoymurlar. Xəzər dənizində səviyyənin düşməsi 1989-cu ildən sonra başlayıb. Hal-hazırda qlobal istiləşmə və Volqa və digər çayların ətrafında əkin yerlərinin çoxalması ilə əlaqədar Xəzərə su çox az gəlib çıxır. Eyni zamanda hal-hazırda Xəzərdə güclü buxarlanma gedir. Bu buxarlanma nəticəsində Xəzərin suyu azalır. Məncə, yaxın onilliklərdə Xəzərin quruması ehtimalı yoxdur və bununla bağlı iddialar yalandır", - İbrahimli bildirib.
 

www.anews.az