“Tərtər işi”ndə işgəncələrə rəhbərlik edənlərin rütbələri, vəzifələri artırılıb - Müttəhimlər

08.04.2024 16:13

2017-ci ilin mayında Tərtərdəki və Mingəçevirdəki hərbi hissələrdə, Tərtərin Şıxarx kəndindəki köhnə qərargah binasında, Sarıcalıdakı və Bakıdakı hərbi hospitallarda hərbçilərə kütləvi şəkildə işgəncə verməkdə ittiham olunan keçmiş hərbçilərin məhkəməsi Bakı Hərbi Məhkəməsində davam edir.

Bu iş üzrə ötən il ayrı-ayrılıqda dörd qrupun məhkəməsi başlamışdı, iki qrupun məhkəməsi başa çatıb. Barələrində hökm çıxarılmış keçmiş hərbçilər apellyasiya şikayəti veriblər. Bakı Hərbi Məhkəməsində məhkəməsi davam edən digər iki qrupdan birində - "Maşıyevgilin işi”ndə təqsirləndirilən şəxslər ifadə verir, digərində - "Fuad Ağayevgilin işi”ndə isə sənədlər tətdiq olunur.

Sonuncu məhkəmə iclası "Maşıyevgilin işi” üzrə olub. Bu qrup dörd nəfərdən ibarətdir.

Ruslan Mikayılov həmin dövrdə Tərtərdəki N saylı hərbi hissədə Xüsusi Təyinatlı Bölüyün xüsusi təyinatlı qrupunun komandiri olub. Sənan Maşıyev, Cabir Qəhrəmanov, Elçin Əliyevsə gizir rütbəsində xidmət edib. Onlar 2017-ci ilin may-iyununda 180-dən çox hərbçiyə işgəncə verməkdə, onlardan bir neçəsini işgəncə ilə öldürməkdə, yaxud da intihara vadar etməkdə ittiham olunur. Bu şəxslər bundan əvvəl də Tərtər işgəncələrinə görə həbs olunub. Lakin məhkəmə onlara münasibətdə Cinayət Məcəlləsinin 62-ci (qanunda nəzərdə tutulmuş cəzanın minimum həddindən daha aşağı cəza təyin olunması) maddəsini tətbiq edib. Tərtər Hərbi Məhkəməsinin hökmüylə onlara 6 il həbs cəzası verilib. Bu cəzanın da bir hissəsini çəkib, azadlığa buraxılıblar. 2020-ci ildə 44 günlük müharibədə iştirakdan sonra isə Prezident İlham Əliyevin sərəncamlarıyla Ruslan Mikayılov, Sənan Maşıyev və digərləri orden və medallarla mükafatlandırılıblar. Tərtər hadisələri ilə əlaqədar cinayət işi üzrə icraat 2021-ci ilin dekabrında təzələnəndən sonra yeni üzə çıxan hallara görə onlar 2022-ci ilin aprelində bir daha cinayət məsuliyyətinə cəlb olunublar.

Sonuncu məhkəmə iclasında Ruslan Mikayılov sərbəst ifadə verib. Ruslan Mikayılov həmin vaxt 1-ci Korpusun rəhbəri general Hikmət Həsənovun yaxın qohumu Məhərrəm Həsənovun komandiri olduğu Tərtərdəki N saylı hərbi hissədə bölük komandiri olub. İfadəsində göstərib ki, 2017-ci il mayın 4-də İsmayılbəyli meşəsindəki təlimdən qayıtdıqdan sonra – günün ikinci yarısı kapitan Anar Ramazanov hərbi hissə komandiri Məhərrəm Həsənovun əmrini ona çatıdrıb. Həmin əmrlə xüsusi təyinatlı bölükdən hərəsində 12 nəfər olmaqla üç qrup Tərtərin Şıxarx kəndindəki köhnə qərargahın binasını mühafizə etməyə yollanıb. Orada vətənə xəyanətdə şübhəli bilinən yüzlərlə hərbçiyə işgəncə verildiyini görüb. İşgəncələrə Hikmət Həsənovun hüquqi işlər üzrə köməkçisi Fuad Ağayevin (məhkəməsi davam edən digər qrupdadır) rəhbərlik etdiyinin şahidi olub.

"Gedən kimi binanın ikinci mərtəbəsində korpusun komandiri Hikmət Həsənovun köməkçisi Fuad Ağayevlə görüşdük. Dedi ki, Tərtərin hərbi prokurorluğunun müstəntiqləri burada vətənə xəyanət etməkdə şübhəli bilinən hərbi qulluqçular dindirir. Hər şey ona həvalə olunmuşdu. Bizə binanı mühafizə etməyi tapşırdı. Mən binanın giriş qapısına öz qrupumdan olan iki hərbçi qoydum, qalanlarına da mühafizəni təmin etmək üçün tapşırıqlarımı verdim. Həmin gecə işgəncə yox idi. Sabahı gün binadakı qapısı bağlı olan otaqlardan gələn qışqırıq, yalvarış səslərindən bilirdim ki, adamlara işgəncə verilir. Otaqların qapısı açıq olanda üzü divara dayanmış, əlləri, gözləri bağlı hərbçiləri görmüşəm. İşgəncəni konkret kimlər verib, onu da görməmişəm”, - Mikayılov deyib.

Ruslan Mikayılov ifadəsində göstərib ki, sonradan işgəncədən ölən hərbçi Mehman Hüseynovu orada görüb.

"Müstəntiqlər üçün ayrılmış otaqda yerdə bir küncə sığınıb oturmuşdu. Pis gündəydi. Yalvarırdı ki, mənə kömək elə. Dedim, axı mən sənə necə kömək edim?”, - o bildirib.

Müttəhimin deməsinə görə, mayın 5-də istirahət üçün hərbi hissəyə qayıdıblar, mayın 6-da işgəncə yerinə qayıdıblar. Ancaq günorta saatlarında hərbi hissə komandirindən mühafizə işini təhvil verib hərbi hissəyə qayıtmaq barədə əmr alıblar. Prokuror geri qayıtmaq tapşırığının səbəbini soruşanda müttəhim səbəbini bilmədiyini deyib.

Bu qrupa verilən ittihamlardan biri hərbçi Elxan Ağazadənin ölümüylə bağlıdır. Ruslan Mikayılov məhkəməyə bildirib ki, onlar işgəncə yerində olduqları müddətdə ölüm hadisəsi baş verməyib.

"Orada işgəncə verən SAT hərbçiləri olub. Elxan Ağazadənin ölüm tarixini də qəsdən saxtalaşdırıblar ki, SAT-ın üstündən getsin, bizim boynumuza qalsın. Mənim bildiyim odur ki, Elxan Ağazadə hələ biz ora göndərilməmişdən əvvəl özünü binadan atmışdı, ancaq sağ qalmışdı. Biz orada cəmi iki gün olmuşuq. Dediyim kimi, mayın 4-də axşam getmişik, mayın 5-də günorta istirahət üçün oradan ayrılmışıq, mayın 6-da ora gələndə toplayıb deyiblər ki, mühafizəni təhvil verin, hərbi hissənizə qayıdın. Mən orda nə Elxan Ağazadə görmüşəm, nə də ölüm hadisəsi. İttiham verilib ki, guya 180 nəfərə işgəncə vermişəm, mənim orada olduğum çox qısa müddətdə 180 nəfərə işgəncə verməyim ümumiyyətlə, nə vaxt, nə fiziki baxımdan mümkün deyil. SAT-ın elədiklərini bizim boynumuza qoyublar”, - Mikayılov deyib.

Mikayılovun ifadəsinə görə, o, hərbi hissə komandirinin tapşırığıyla işgəncə yerinə bir də mayın 28-də qayıdıb. SAT hərbçiləri işgəncə görənləri onlara təhvil verib.

"Biz ora gedəndə SAT yığışıb çıxıb gedirdi. SAT-ış təxminən 200-300 hərbçisi sıraya düzülmüşdü. Biz binanı və işgəncə görənləri təhvil aldıq. Bizə verilən tapşırıq işgəncədən çıxmış hərbçilərə sonrakı nəzarəti həyata keçirmək idi”, - o vurğulayıb.

Elə məhkəmənin və zərərçəkənlərin sualları da əsasən həmin mərhələdə baş verənlərlə bağlı idi. İttihama görə, Ruslan Mikayılov da işgəncədən çıxmış hərbçiləri ağır idman növləriylə yükləməklə onlara növbəti dəfə işgəncə veriblər.

Prokuror: Zərərçəkənlər ifadələrində göstəriblər ki, işgəncələrdən sonra siz onları qaçmağa, çətin idman hərəkətləri etməyə məcbur etmisiz, başlarını qırxmısız, qazyerişi yeriməyə məcbur etmisiz.
Müttəhim: Mən əmrə tabe olan hərbi qulluqçu idim. Nə əmr verilirdisə, onu icra edirdim. İdmana gəlincə, özüm hərbi xidmətdə hansı idman normativlərini yerinə yetirirdimsə, tabeliyimə verilmiş həmin hərbçilərdən də onu tələb etmişəm.
Prokuror: - O normativə hansı idman hərəkətləri daxil idi?
Müttəhim: - 10 kilometr o tərəfə, 10 kilometr bu tərəfə qaçmaq, qazyerişi yerimək, bir-birimizi belimizə alıb qaçmaq...
Prokuror: - Ağır işgəncə görmüş adamlara bunu tətbiq edə bilərdinizmi?
Müttəhim: - Deyirəm axı, mən əmrə tabe olan adamam. Mənə nə əmr ediblərsə, tabeliyimə verilənlərə də onu tətbiq etmişəm.

Məhkəmə salonunda əyləşmiş zərərçəkənlər bildiriblər ki, Mikayılov rütbəcə ondan yüksək hərbçilərlə əmrlər verməklə qanunazidd davranıb və onları aşağılayıb. Mikayılovsa bildirib ki, həmin hərbçilər onun tabeliyində olub, rütbəsindən asılı olmayaraq tabeliyinə verilən hər bir hərbçiylə komandir kimi davrana bilərmiş.

Sual vermək növbəsi zərərçəkənlərə çatanda onlar hakimə bildiriblər ki, Mikayılov yalan danışır, özü hərbçilərə birbaşa işgəncədə iştirak edib.

Məsələn zərərçəkən İzzət Cəfərov Mikayılovu işgəncə verməkdə suşlayıb.

"Birbaşa işgəncədə iştirak edirdin. Yəqin ki, yaxşı yadındadır, qara maykalı bir hərbçini gətirdilər, Hikmət Həsənov sənə dedi ki, bunu suda boğ, sən də yazığın başını soxdun suya, boğdun. Sonra bir gənc oğlan gətirdilər, avtomatın lüləyini yazığın ağzına soxdun. O uşaq sonra 2020-ci ildə İkinci Qarabağ Müharibəsində şəhid oldu", - Cəfərov bildirib.

Digər zərərçəkmiş Tofiq Əhmədov da Mikayılovun işgəncələrdə iştirak etdiyini bildirib.

"Elə ifadə verirsən ki, sanki heç nədən xəbərin yoxdur. Şəxsən mənim qollarımı bağladın, guya "sanitarkaya” aparırsan, sonra geri qaytardın, ağzıma yaş "marli” soxduz, bədənimə "tok” verdiz", - Əhmədov deyib.

Ruslan Mikayılov isə bütün bu işləri rəhbərliyin tapşırığı ilə etdiyini bildirib.

"Burada elə danışırlar ki, elə bil mən özbaşına olmuşam. 7 ildir istintaq gedir, ittihamı elə yazıblar ki, sanki bütün bunları törədən elə 5-6 nəfər biz olmuşuq. Aprel döyüşlərində iştirak edəndə yaxşı oğlan idim, İkinci Qarabağ Müharibəsində döyüşüb yaralananda yaxşı oğlan idim, bədənimdə 22 qəlpə var, kontuziya almışam, Prezident o qədər medal verib mənə, necə oldu ki, döyüşdən qayıdandan ilyarım sonra yenə pis oğlan oldum, tutub atdılar məni həbsə?.. Adımızı mütəşəkkil dəstənin üzvləri qoyublar, bəs bu dəstəni yaradan hanı? Bu boyda yüzlərlə insana işgəncəni elə 5-6 nəfər verib? Hikmət Həsənov tez-tez Fuad Ağayevin otağına gəlib gedirdi. İşgəncə yerlərində hərbi prokuror Xanlar Vəliyevi, o vaxt baş prokurorun birinci müavini olan Rüstəm Usubovu, Müdafiə Nazirliyinin vəzifəli şəxsi Zakir Ağayevi görmüşəm. Hər şey rəhbərlik səviyyəsində təşkil olunmuşdu, indi 5-6 yetimi tutub atıblar həbsə, bütün elədiklərini bizim üstümüzdə bağlamaq istəyirlər. Hanı Teymir Məmmədov? Hərbi hissə komandiri idi, işgəncələr onun hərbi hissəsində verilib, ancaq özü azadlıqda gəzir, orduda işinə davam edir", - Mikayılov deyib.

Prokuror : - Burda adlar çəkirsiz, bundan əvvəl də Tərtər Hərbi Məhkəməsi tərəfindən mühakimə olunmusunuz. Orda da bu adları çəkirdiz?

Müttəhim: - Bəli. Ancaq adlarını çəkdiyimiz şəxslər sonradan polkovnik, general rütbələri alıb, vəzifədə daha da qabağa çəkilib. Məsələn, Zakir Ağayev onda polkovnik idi, indi generaldır. Həbsimdən əvvəl hərbi prokurorun müavini Şəfayət İmranov məni yanına çağırdı,dedi, sən İsmayıllıdansan, mən də göyçaylıyam. Səni tutmaq istəmirəm. Bir dənə Hikmətin (Hikmət Həsənov) adını ver, denən göstərişi ondan almısan, buraxım, çıx, get, səni ömrünün axırına kimi qoruyaram. Dedim, yalandan kiminsə üzünə dura bilmərəm. Göstəriş verdi, polis məni qandallayıb apardı. Sabahı gün yenə yanına gətirdilər, eyni təklifi etdi. Valideynlərimizi çağırıb təklif edirdilər ki, ortada dörd meyit var, uşaqlarınıza deyin, hərəsi birini boynuna götürsün, 126-cı maddəni verək, sonra kömək edərik, həbsdə çox qalmazlar.

Ruslan Mikayılov hakimin, prokurorun, vəkillərin və zərərçəkmişlərin suallarını cavablandırandan sonra hakim növbəti məhkəmə iclasını aprelin 9-na təyin edib.

Erməni hərbçilərlə döyüş postunda olan əsgər Turan İbrahimlinin 2017-ci aprelin 29-da tabeliyindəki silahla yoxa çıxması, sonradan neytral zonadan tapılması faktına görə başlanmış cinatəy işinin istintaqı zamanı yüzlərlə hərbçi vətənə xəyanət şübhəsiylə saxlanılaraq işgəncəyə məruz qalıb. İşgəncələr nəticəsində həyatını itirən hərbçilər də var. İşgəncə verməkdə təqsirləndirilən şəxslərin məhkəməsi 1 ildən çoxdur ki, davam edir.

Günel Əliyeva

www.anews.az

Xəbəri bəyəndiniz?

Sosial şəbəkələrdə paylaş