İş zamanı əmək qabiliyyətini itirənlərin aqibəti necə olur?

Rəsmi rəqəmlərə görə, ötən il 250 nəfər istehsalatda baş verən bədbəxt hadisələr nəticəsində həyatını və ya əmək qabiliyyətini itirib. İş günlərinin sayını nəzərə alsaq, bu o deməkdir ki, hər iş günündə ölkədə ən azı 1 işçi ölür və ya əmək qabiliyyətini itirir. Azərbaycanda təkcə sənaye sektorunda çalışan 47 min 408 nəfər sağlamlığı üçün zərərli əmək şəraiti olan iş yerlərində çalışır.
Ekspert İlkin İbrahimov deyir ki, işçilər işə başlamadan öncə təhlükəsizlikləri üçün sığorta olunmalıdılar:
 
"İstehsalatda baş verən bədbəxt hadisələr və peşə xəstəlikləri ilə bağlı icbari sığorta növü mövcuddur. Bu sığorta növü adından göründüyü kimi məcburi sayılır. Yəni bütün işə götürənlər məcburi olaraq öz işçilərini sığortalamadırlar. Qanunvericiliyə görə, bu sığorta haqqını sahibkar öz üzərinə götürür. Məsələn, əgər bizim bir şirkətimiz varsa, ora işçi götürürüksə mütləq o işçini həmin müqavilə müddəti üçün icbari sığorta ilə sığortalamalıyıq.  Müxtəlif peşə riskləri var ki, bu risklərə uyğun sığorta haqqı müəyyən olunur. Məbləğ 6 manatdan 50 manata kimi gəlib çıxa bilər. Bu illik müəyyən olunur. Yəni hər ay müəyyən olunmuş məbləğ sığorta üçün ödənilməlidir. Sığortalının il ərzində sığorta hadisəsindən asılı olaraq 10 min manatdan 500 min manata kimi riski qiymətləndirilir. Sığorta halı baş verdikdə bu məbləğ işçiyə ödənməlidir”,-deyə ekspert vurğulayıb.
 
 
Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidmətindən anews.az-a verilən məlumata görə, 2020-ci il ərzində qurum tərəfindən istehsalatda baş vermiş 228 bədbəxt hadisənin təhqiqatı aparılıb. Təhqiqatı aparılmış hadisələr zamanı 10 müəssisə işçilərini istehsalatda bədbəxt hadisələr və peşə xəstəlikləri nəticəsində peşə əmək qabiliyyətini itirən şəxsləri icbari sığorta etdirmədiklərinə görə, barələrində Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin müvafiq maddəsinə əsasən izibati xəta haqqında protokol tərtib edilib.
 
Əmək Müfəttişliyi Xidmətinin sözçüsü bildirib ki, sığorta ödənişləri sığorta olunmuş zərərçəkənə aylıq, birdəfəlik və əlavə sığorta ödənişi şəklində verilir:
"Sığorta ödənişi – sığorta hadisəsi baş verdikdə, sığorta olunanın peşə əmək qabiliyyətinin itirilməsi və ya ölümü ilə bağlı maddi itkilərin bərpası məqsədilə faydalanan şəxsə verilən pul təzminatıdır.
Aylıq sığorta ödənişi sığorta hadisəsi baş verdikdə sığorta olunanın peşə əmək qabiliyyətinin itirilməsi ilə bağlı itirilmiş aylıq əmək haqqı əvəzində faydalanan şəxsə verilən pul təzminatıdır.
Birdəfəlik sığorta ödənişi qanunla müəyyən olunmuş qaydada aylıq sığorta ödənişi məbləğlərinin cəm halda birdəfəlik ödənilməsidir. Bu ödənişi sığorta hadisəsi nəticəsində zərər çəkmişə əlilliklə bağlı növbəti müayinə müddəti göstərilmədən təyin edildikdə və ya öldüyü halda verilir
​Sığorta hadisəsi nəticəsində zərər çəkmiş sığortaolunana həmin hadisənin birbaşa səbəbi olduğu hallarla bağlı müalicəyə, əlavə qidalanmaya, dərman alınmasına, protezləşdirməyə, başqasının qulluğuna, sanatoriya-kurort müalicəsinə, xüsusi nəqliyyat vasitələri əldə edilməsinə, başqa peşəyə hazırlanmaya çəkdiyi xərclərinin əvəzinin ödənilməsinə görə əlavə sığorta ödənişi verilir”,-deyə sözçü əlavə edib.
   
İcbari sığorta 1 aprel 2021-ci il tarixindən etibarən bütün ölkə ərazisində tətbiq edilir. Dövlət Əmək Müfəttişliyinin məlumatına görə,2020-ci ilin sonlarından başlayaraq 2021-ci ilin aprelində yekunlaşan tədbirlərin ilk mərhələsində 620 işəgötürənlə bağlı e-sistem üzərindən araşdırma aparılıb. Onlardan inzibati xəta halları aşkar olunan 156 işəgötürənlə bağlı qanunvericiliyə uyğun tədbirlər görülüb. Bu ilin iyulunda ikinci mərhələ kimi, 649 işəgötürənin məlumatları təhlil olunub və onlardan inzibati xəta faktları aşkarlanan işəgötürənlərlə bağlı tədbirlərin görülməsi prosesi davam etdirilir.Bu ilin sentyabrında verilən məlumata görə, icbari sığorta müqaviləsi olmayan 101 min işçi ilə həmin müqavilənin bağlanması təmin edilib.

www.anews.az