BFB 2030-cu ilə qədər səhm bazarının kapitallaşmasının ÜDM-in 10%-nə çatacağını gözləyir

Azərbaycanın Bakı Fond Birjası (BFB) yaxın zamanda keçiriləcək bank IPO-su və Əbu-Dabi ilə rəqəmsal tərəfdaşlıq vasitəsilə sürətli artım və xarici kapitalın cəlb olunmasını hədəfləyir. Bu barədə birjanın baş icraçı direktoru Ruslan Xəlilov Reuters agentliyinə müsahibəsində bildirib.

Hazırda səhmlər bazarının kapitallaşması neft istehsalçısı olan Azərbaycanın ümumi daxili məhsulunun cəmi 3%-nə bərabərdir.

Xəlilovun sözlərinə görə, bu göstərici 2027-ci ilin ortalarınadək 5%-ə, 2030-cu ilədək isə 10%-ə yüksələcək.

Xəlilov bildirib ki, birja repo əməliyyatlarının üstünlük təşkil etdiyi modeldən uzaqlaşaraq, IPO-lar və beynəlxalq ticarət platformaları ilə rəqəmsal inteqrasiya vasitəsilə daha geniş səhmlər və istiqrazlar bazarının inkişafına yönəlir.

2025-ci ildə BFB-də ümumi ticarət dövriyyəsi 71 milyard manatdan (41,7 milyard dollar) 64 milyard manata (37,5 milyard dollar) enib ki, bu da repo seqmentinin ayrılması ilə bağlıdır.

Bununla yanaşı, əsas bazar seqmentlərində artım qeydə alınıb: dövlət qiymətli kağızları üzrə dövriyyə 58,1%, daxili korporativ bazarda aktivlik isə 5,26% artıb.

“Bizim məqsədimiz yalnız repo həcmlərini artırmaq deyil. Repo əsasən bank sektorunun likvidliyini və Maliyyə Nazirliyinin əməliyyatlarını əks etdirir. Biz səhmlər və dövlət qiymətli kağızları kimi fundamental seqmentlərin möhkəmləndirilməsinə fokuslanmışıq,” –  Xəlilov bildirib.

Artımın əsas hərəkətverici qüvvəsi ölkənin sistem əhəmiyyətli ən böyük banklarından biri olan PASHA Bank-ın planlaşdırılan IPO-su olacaq. Xəlilovun sözlərinə görə, listinq ümumi bazar kapitallaşmasını 25-30% artıra bilər.

Bank yaz aylarında səhmlərinin 5%-ni əsasən pərakəndə investorlar üçün yerləşdirməyi planlaşdırdığını açıqlayıb.

“PASHA Bank-ın Azərbaycan Beynəlxalq Bankı (ABB) ilə yanaşı bazarda təmsil olunması likvidlik üçün ikili mühərrik yaradacaq. İnvestorlar bir neçə ‘blue-chip’ arasında seçim edə bildikdə, investisiya simvolik deyil, strateji xarakter daşıyır,” –  Xəlilov qeyd edib.

Bu aydan etibarən birja Əbu-Dabi Qiymətli Kağızlar Birjası (ADX) tərəfindən yaradılmış Tabadul rəqəmsal platforması ilə tam inteqrasiyaya başlayacaq. Bu, brokerlər üçün qarşılıqlı bazar çıxışı yaradacaq və Azərbaycan, BƏƏ, Qazaxıstan və digər iştirakçı bazarlar arasında əlaqəni gücləndirəcək.

Xəlilov həmçinin BFB-nin Dünya Birjalar Federasiyasına (WFE) tamhüquqlu üzv kimi qoşulmasını şəffaflığın artırılması və beynəlxalq standartlara uyğunlaşma baxımından mühüm addım kimi qiymətləndirib.

BFB 2026-cı ilin sonunadək istiqrazların ikinci bazarında tam rəqəmsal ticarətə başlamağı planlaşdırır. 2027-ci ilin ilk yarısında repo əməliyyatlarının birjadankənar (OTC) bazardan elektron ticarət platformasına keçirilməsi, həmçinin birja sistemlərinin mobil bank tətbiqlərinə inteqrasiyası nəzərdə tutulur.

“Məqsədimiz pərakəndə investorun səhmi və ya istiqrazı bir kliklə ala bilməsidir,” –  Xəlilov vurğulayıb.

2025-ci ildə səhmlərin ikinci bazar ticarəti ən sürətlə artan seqmentlərdən biri olub və 70% yüksəlib. Hazırda bazarda təxminən 16 min səhm və 7 min istiqraz mövcuddur.

“2030-cu ilədək Azərbaycanın kapital bazarı milli iqtisadiyyatın tam inteqrasiya olunmuş və şəffaf dayağına çevrilə bilər və maliyyə alətlərinin məhdud çeşidindən asılılığı azalda bilər,” –  Xəlilov bildirib.

N.Təbrizli