Saule Tlevlesova: Avrasiya patent təşkilatının ekspertizasına bütün dünyada güvənirlər

30.08.2021 17:55

Avrasiya Patent Təşkilatının (EAPO) prezidenti xanım Saule Tlevlesova intelektual mülkiyyət sahəsində əsrin dörddə bir hissəsini işləyib. Ümumdünya əqli Mülkiyyət Təşkilatının (Dipo) məsləhətçisindən postsovet məkanında ən böyük beynəlxalq patent təşkilatının rəhbərinə qədər yol keçmişəm. Tlevlesova "Rossiyskaya qazeta" ya EAPO-nun uğurları, problemləri və perspektivləri, o cümlədən rəqəmsallaşmanın ən mühüm mərhələsi haqqında məlumat verdi.

Sizin işlədiyiniz müddət ərzində intellektual mülkiyyət sahəsi necə dəyişib?

Saule Tlevlesova: həm 90-cı, həm də Yaxın vaxtlara qədər bu bazar formal zəruri, lakin yalnız profil mütəxəssisləri üçün əhəmiyyətli olan proseslərə xidmət edən tamamilə texniki kimi görünürdü.

Amma Sənaye daha çox nəzarət etməyə başlayır. Bir çox hallarda bu pandemiya təsir etdi.Biz hamımız insanların daha effektiv müalicəsi üçün vaksinlər və dərmanlar üçün patentlərin rədd edilməsi barədə ölkə liderlərinin təkliflərini eşitdik

Belə təşəbüslərin real səbəbləri daha da dərinləşir.

Siz dünya intellektual mülkiyyət təşkilatında hansı işlərlə məşğul olmusunuz? Bu EAPO təcrübəsi kömək edirmi?

Saule Tlevlesova: SİPODA təxminən 20 il isleyirem 1997-ci ildən. Avropa və Asiya ölkələri şöbəsinin proqram rəhbəri,ilk növbədə, internet şəbəkəsində müəllif hüquqları obyektlərinin qorunması üzrə ixtisaslaşmışdır. Müəllif hüquqları müqaviləsi və İcra müqaviləsi və fonoqramlar üzrə-1996 - cı ildə SİPO himayəsi altında qəbul edilmiş İnternet müqavilələrində qoyulmuş qanunvericilik təşəbbüslərinin regionumuzda irəli sürülməsi ilə məşğul olmuşdur.

Qırğızıstan, Azərbaycan və Belarusun müəllif hüquqlarının beynəlxalq standartlara uyğun qorunması sahəsində Milli strategiyaları işləyib hazırlamış, milli qanunvericilik aktlarının hazırlanmasında iştirak etmişdir.

Biz VIPO, Avrasiya İqtisadi Komissiyası, dünyanın ən böyük intellektual mülkiyyət idarələri ilə əməkdaşlıq haqqında müqavile bağlamışıq. Onların sırasında Çin, Cənubi Koreya, Yaponiya, Avropa Patent İdarəsi, Avropa İttifaqının mülkiyyət idarəsi var.

Prezident vəzifəsində çalışdığınız illər ərzində hansı nailiyyətləri ən vacib hesab edirsiniz?

Saule Tlevlesova: Agentlik sürətli Patent mexanizmini təqdim etdi. Hətta standart şərtlərlə biz ekspertizanın başlanmasının gözləmə müddətini üçdə bir azaltdıq, verilməzdən əvvəl isə patentlərin çapa hazırlanma müddəti dörd yarım dəfə azalmağa müvəffəq olduq.

Təşkilat daha bir intellektual mülkiyyət obyekti olan sənaye nümunələri ilə məşğul olmaq hüququ qazanıb. Bu ciddi səlahiyyətlərin genişləndirilməsidir. Ölkəni belə bir layihədə iştirak etməyə, onun üçün bütün hüquqi baza yaratmağa, Avrasiya Patent Konvensiyasını tamamlayan protokolun imzalanması üçün diplomatik konfransi keçirməyə razı salmaq cəmi dörd il ərzində görülmüş çox böyük işdir. Yeni Beynəlxalq sistem üçün bu, çox qısa bir müddətdir.

Təşkilatın yüksək maliyyə göstəricilərinə nail olmaq mümkün oldu. Biz Avrasiya patentlərinin qüvvədə saxlanılmasına görə EAP-ya üzv ölkələrə köçürülən vəsaitin təxminən üçdə bir artırmışıq. Öz növbəsində biz təşkilatın inkişafı üçün yığımları beş dəfə artırmışıq.

Son illərdə böyük sayda ərizəçilər ABŞ, Böyük Britaniya və AB ölkələrindən gəlir. Avrasiya sistemi onları nə ilə cəlb edir?

Saule Tlevlesova: 25 illik iş üçün ABŞ liderlik edir - EAPO-da 15 200 ərizə. İkinci yerdə Almaniya (6400 ərizə), üçüncü yerdə isə Rusiya (6090 ərizə). Xüsusi fəallıq göstərirlər - böyük Britaniya və Yaponiya.

Ərizəçilər xidmətimizi seçirlər, çünki iqtisadi, mobil, rahat və sadədir. Əgər onlar Milli Patent idarələri vasitəsilə inkişafları patentləşdirsəydilər, bir anda bir neçə rüsum ödəmək və sənədləri müxtəlif dillərə tərcümə etmək məcburiyyətində qalacaqlar.

Anlamaq vacibdir ki, belə ərizəçilər patentləri yalnız böyük ölkələrin ərazisində qeydiyyatdan keçirməyə çalışırlar-və kiçik dövlətlər lazımi texnologiyaları almırlar. Amma EAPO-da inkişafları patentləşdirsələr, daha çox istifadəçi üçün fayda gətirmək mümkündür. Bu, bizim qurumun əsas vəzifələrindən biridir - patentlərin maksimum mümkün əraziyə təsirini yaymaq.

2006-cı ildə ABŞ və Yaponiya sürətli Patent proqramını işə salıblar, EAPO bu proqramda iştirak edir. Necə işləyir və ərizəçilərə kömək edirmi?

Saule Tlevlesova: onun mahiyyəti sadədir - sürətli Patent kargüzarlığı təşəbbüsü iştirakçıları oxşar ərizə üzrə tərəfdaş qurum tərəfindən aparılmış müsbət ekspertizanın nəticələrini nəzərə alırlar. Bu baxılması üçün əmək xərclərini azaldır, ərizəçi daha sürətli patent alır. Bu da bir daha təsdiqləyir ki, bizim idarənin ekspertizası həqiqətən bütün dünyada etibar edir.

EAPO indi beynəlxalq patent əməkdaşlıq müqaviləsi (Patent Cooperation Treaty, PCT) uyğun olaraq beynəlxalq axtarış orqanı və beynəlxalq patent ekspertizası orqanı statusu alır. Biz bütün lazımi yoxlamalardan keçə bildik, SİPO Komitəsindən müsbət tövsiyə aldıq və 2021-ci ilin oktyabrında PCT İttifaqının Assambleyası tərəfindən qərarın təsdiqini gözləyirik. Status idarənin yetkinliyini və işimizin keyfiyyətini təsdiq edəcək.

EAPO rəqəmsal alətləri tətbiq edir. Təşkilatın işinə daxil olan texnologiyaların səviyyəsi nədir?

Saule Tlevlesova: indi bütün ərizələrin 90% - i elektron formada bizim idarəyə verilir, 2016-cı ildə isə yalnız 67% olub. Ərizəçilərin 80% - i EAP-la bütün sonrakı işlərini tam elektron formada aparır. Bəli, EAPO daxilində patent proseduru artıq tamamilə sənədsiz hala gəldi.

İş proseslərini rəqəmsal formata çevirmək prosesi nə qədər mürəkkəb idi?

Saule Tlevlesova: təəssürat yarana bilər ki, rəqəmləşdirmə yalnız informasiya sistemlərinin mövcudluğunnan asılıdır - onları inkişaf etdirmək kifayətdir və hər şey dərhal dəyişəcək. Əslində belə deyil. iştirakçıların onlara etibar etməyə hazir olmasi zəruridir.

"Maşının edə biləcəyi hər şey - maşın etməlidir": bu prinsipin həyata keçirilməsinin arxasında texnoloji proseslərin təhlili üzrə xeyli əmək durur. Nəticədə biz görürük ki, işçilərin əmək haqları və prosedurların icra müddəti necə azalır.

EAPODA hansı texnologiyaları tətbiq etmək lazımdır və hansı nəticəni gözləyirsiniz?

Saule Tlevlesova: intellekt texnologiyasından fəal istifadə etmək istərdim. Ən böyük idarələri Patent sənədlərinin avtomatik təsnifatı və yenidən təsnifləşdirilməsi. axtarışlarının aparılması sahəsində fəal iş aparırlar - bütün bunlar intellektdən istifadə edilməklə həyata keçirilir.

Kargüzarlığın bütün mərhələlərində rəqəmsal mətnlərlə işləmək üçün sənədlərin faks surətlərinin əməliyyatından keçmək də vacibdir. Bu il biz "EAPO Mobile" mobil əlavəsini işə saldıq.

Saule Tlevlesova: ən doğru qərar standartların və sifarişlərin elektron verilməsi tələblərinin tətbiqi üçün regionumuzun idarələri arasında kooperasiyanın gücləndirilməsi olacaq. Ən azı bir qurum tərəfindən qəbul edilən istənilən elektron ərizə sənədi digər qurum tərəfindən də qəbul edilməlidir. EAPO belə vahid standartların və tələblərin hazırlanması üzrə idarələrin əməkdaşlıq mərkəzi ola bilərdi.

Pandemiya ilə bağli vəziyyət göstərir ki, ərizəçinin ofisdə fiziki iştiraki kimi kağiz yazişmalarin mübadiləsi mümkün və elektron qarşiliqli əlaqə ilə əvəz olunmalıdır. Bu etirazların nəzərdən keçirilməsi üçün patent prosedurlarına da tam şəkildə aiddir. Mübahisələrin həlli pandemiyadan sonra daha rahat və tələb olunan formata çevriləcək. Rəqəmsal əsrdən geridə qala bilmərik.

Tərçümə: Şafa Sultanzadə

www.anews.az

Xəbəri bəyəndiniz?

Sosial şəbəkələrdə paylaş